“KHÔNG CÙNG TẦN SỐ” VÀ BÀI HỌC VỀ VIỆC ĐÓN NHẬN SỰ KHÁC BIỆT

“KHÔNG CÙNG TẦN SỐ” VÀ  BÀI HỌC VỀ VIỆC ĐÓN NHẬN SỰ KHÁC BIỆT

Có một triết lý sống rất phổ biến trong xã hội hiện nay và gây hiệu ứng không nhỏ, với một cụm từ: “ khác tần số”, nghe có vẻ bình thường nhưng vô tình ngấm ngầm trong tâm trí một sự phân biệt ranh giới rõ ràng. Theo nghĩa vật lý, thì tần số là số lần của một hiện tượng lặp lại trên một đơn vị thời gian. Khác tần số hay là không cùng tần số, có thể giải thích theo câu nói của người xưa là không “đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu”. Nói cách khác, khi không cùng tần số, con người sẽ không có giao thoa do sự khác biệt về số lần chuyển động, khác biệt về hiện tượng. Trong văn hóa, "khác tần số" mang nghĩa ẩn dụ, ám chỉ sự không cùng quan điểm, không đồng nhất về cảm xúc, suy nghĩ hoặc lối sống, diễn tả tình trạng hai người hoặc nhóm người không "hợp nhau", không có điểm chung, và không thể tìm thấy sự kết nối hoặc thấu hiểu lẫn nhau trong cuộc sống. Trong phạm vi đời sống cộng đoàn của ơn gọi dâng hiến, đang khi các thành viên cùng chung một linh đạo, một sứ vụ, một lý tưởng, một dự phóng thì việc hiểu sai cụm từ này hay ứng dụng tuỳ tiện cũng mang lại nhiều hệ lụy tiêu cực ảnh hưởng đến phẩm chất bên trong của mỗi cá nhân và tinh thần chung của cả cộng đoàn.

Trong lĩnh vực kinh doanh, giới doanh nhân thường có câu nói: càng lên cao càng phải chịu được cơn gió lạnh, càng tỏa sáng càng chịu được sức ép của kim cương”. Việc nhận định đúng người đúng chỗ đúng việc rất quan trọng làm nên thành công lớn cho doanh nghiệp, nhưng vị trí đứng của mỗi người trong công ty có làm cho họ trở nên xa cách với người làm ở vị trí thấp hơn không? Có, với một lý do rất đơn giản, chỉ là "khác tần số". Như thế ngầm hiểu rằng, chúng ta không cùng vị trí, không thể giao tiếp hoặc kết nối được với nhau. Điều này tạo ra một rào cản tâm lý, thay vì cố gắng lắng nghe, chia sẻ, góp ý và đồng hành với nhau thì chúng ta từ bỏ nổ lực để thấu hiểu nhau. Thay vì cùng nhau nhìn nhận vấn đề, chúng ta lại đơn giản kết luận là "không hợp nhau," dẫn đến việc thiếu kiên nhẫn để lắng nghe và dễ dàng từ bỏ các mối quan hệ. Trong đời sống tu trì cũng thế, những hình thức “dán nhãn”, người này thế này người kia thế kia, không hợp gu, không hợp nhãn chỉ từ cái nhìn ban đầu hoặc im lặng cho qua chuyện, hay là việc ai người nấy làm, hoặc là nhịn đi cho yên nhà yên cửa … là biểu hiện của việc phủ nhận giá trị của sự thấu cảm, lắng nghe và đối thoại, cách nào đó, chúng ta sẽ tự nhủ “do khác tần số”, vừa để bản thân “ chịu đựng” tha nhân một cách nhẹ nhàng, vừa để chính mình khỏi phải dấn thân chi cho cực, mà lại không được gì, chỉ được mất lòng.

Nhà tâm lý hiện sinh Rollo May phát hiện ra một đặc điểm tâm lý mang tên “mặc cảm hiện sinh”, nó diễn ra ở bình diện ý thức, khi cá nhân nghiệm thấy nơi mình sự bất lực trong ba chiều kích, với Đấng siêu việt, với con người, với môi trường sống chung quanh, và với chính bản thân mình. Khi đó, chúng ta sẽ có khuynh hướng tự cô lập để đi tìm sự an toàn trong một nhóm nào đó. Dưới bất cứ lý do nào, một khi con người tin rằng mình chỉ có thể kết nối với những người "cùng tần số," thì họ có xu hướng chỉ tìm kiếm và giao lưu với những người có quan điểm, sở thích giống mình. Dẫn đến hình thành các phe nhóm bảo thủ, nơi quy tụ để củng cố thêm những định kiến và quan điểm, chủ trương sẵn có. Việc này làm giảm khả năng tiếp thu các ý kiến đa chiều, tăng khả năng loại trừ sự khác biệt, khiến cộng đoàn trở nên phân cực và khó khăn trong việc đối thoại, không có khả năng để tiếp nhận những giá trị mới và phát triển theo chiều hướng tích cực hơn. Thật ra, những căng thẳng nội tâm vẫn âm thầm tồn tại trong vô thức mỗi cá nhân khi họ có khuynh hướng bảo thủ như vậy, chúng sẽ biểu hiện ra bên ngoài bằng các hành vi nói xấu, phản kháng, xì xầm to nhỏ trong cộng đoàn, nói những lời tổn thương nhau,…chính họ sẽ gây chia rẽ trên bình diện cộng đoàn, còn trong tâm hồn đã bị chia cắt xâu xé từ lúc nào không  hay biết.

Khi nội tâm đủ mạnh, bạn không còn thấy ai sai. Ai cũng đúng, chỉ là đứng ở vị trí khác. Bạn càng “hiểu chuyện” – càng không phán xét. Càng không cần chứng minh mình đúng. Đứng khác vị trí – đừng nói chuyện đúng sai. Tần số khác biệt thì quan điểm không thể giống nhau. Vị trí hay tần số đó, chỉ là công cụ để giúp mỗi người thực hiện các vai trò theo đúng chức năng, để phục vụ cho công ích của xã hội hay cộng đoàn, gia tăng sự liên đới và xây dựng cuộc sống cho những người bên cạnh. Vị trí và tần số đó, không nên sử dụng chúng như là công cụ để phán xét và hạ thấp người khác. Khác nhau về vị trí hay tần số, khác nhau về đẳng cấp, mức tiến bộ hay văn minh, khác nhau về năng lực nhưng không hề khác nhau về phẩm giá con người. Đừng biến những sự khác biệt tự nhiên này thành một thứ so sánh, gây tổn thương và tạo ra sự kiêu ngạo trong cách ứng xử. Mỗi phương tiện giao thông đều có những bất thuận lợi khi lưu thông trên đường, nếu sử dụng những phương tiện càng lớn thì điểm mù càng rộng, đòi hỏi cá nhân phải chuyên nghiệp hơn. Cũng thế, càng ở vị trí cao, càng phải có tầm nhìn rộng nhưng vẫn chấp nhận những điểm mù giới hạn, để nhờ học hỏi lắng nghe không phán xét, mới có thể hoàn thành mục tiêu tốt đẹp nhất. Và làm thế nào để cho nội tâm đủ mạnh, để không còn thấy ai sai ai cũng đúng, không còn phán xét cũng không cần chứng minh nữa, đó là cách thể hiện tư chất trưởng thành của mỗi người trong việc đào luyện bản thân?

Như đã phân tích, sự khác biệt do “không cùng tần số” hay là khác tần số, không hề mang đến sự tỏa sáng đặc biệt cho một cá nhân nào cả. Bản thân chúng ta cứ phải vá víu vào một trào lưu nào đó để tồn tại, hoặc phải sống dựa trên sự công nhận của một nhóm phe phái phải được trả lương mỗi ngày. Như thế, sự khác biệt tần số, dưới mọi hình thức, chỉ cho thấy mức độ thiếu trưởng thành nhân cách, thiếu giá trị sống, thiếu hiểu biết đúng đắn về bản thân, thiếu nền tảng nhận thức bản thân, và đồng thời, thiếu sự khiêm tốn đón nhận năng lực tính cách con người của chính mình. 

Việc nhận định đúng mức tần số phải giúp chúng ta biết mở ra để đối thoại, gặp gỡ và học hỏi từ những người "có tần số” cao hơn, chúng ta sẽ không bỏ lỡ cơ hội tiếp xúc với các quan điểm mới, cách suy nghĩ khác biệt và những thử thách cần thiết để trưởng thành hơn. Việc đón nhận sự "khác biệt tần số" chỉ để mở rộng tầm nhìn, rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện và phát triển sự linh hoạt trong cách ứng xử với thế giới xung quanh, không mặc cảm, không lui vào bóng tối, nhưng can đảm sử dụng các năng lực để phục vụ cho thiện ích của cộng đoàn và xã hội.

Quan điểm "khác tần số" có thể giúp đơn giản hóa một vấn đề phức tạp, nhưng đừng cổ súy cho sự lười biếng trong đối thoại, tạo sự chia rẽ giữa cộng đoàn và làm suy giảm sự thấu cảm giữa người với người. Thay vì chỉ sử dụng cụm từ này để lý giải, chúng ta nên nhìn nhận nó như một lời nhắc nhở để nỗ lực hơn trong việc kết nối và đón nhận sự khác biệt trong đa dạng, tôn vinh những Ơn riêng do Chúa ban đã không trở nên vô hiệu, khiêm nhường cộng tác cùng với nhau để làm phong phú đời sống ơn gọi, tạo động lực cho mỗi người phát triển những khả năng khác biệt theo Ơn mà họ đã lãnh nhận từ Thiên Chúa và làm thế nào để tất cả cùng vươn lên đến một tần số cao nhất, tần số của Tình yêu. Chỉ khi sống có ý thức, mới có năng lượng để vươn mình lên đến những tần số cao hơn, ý thức sự kết nối với Thiên Chúa, với chính mình, với tha nhân, ý thức về một sứ mệnh trên con đường ơn gọi, ý thức về trách nhiệm sau khi tự nguyện bước đi trong một linh đạo, sống có ý thức từng phút trong hiện tại sẽ sáng tạo nên một đời sống mới trong Thần khí, trở thành Con yêu dấu cảu Chúa Cha, theo gương người anh cả là Chúa Giêsu, trên hành trình lữ thứ trần gian này. 

Tâm đủ rộng – chuyện gì cũng nhẹ.Tâm nhỏ hẹp chuyện nhỏ cũng hóa thành bi kịch.

“Khoa học sâu sắc nhất và thú vui chân thật nhất là hiểu biết và yêu mến ĐỨC GIÊSU KITO bằng một tình yêu thực nghiệm…” (1T. Hale c.15)

                                                                                          Châu Trinh