“Trước khi ngươi thành hình trong lòng mẹ, Ta đã biết ngươi;
trước khi ngươi lọt lòng mẹ, Ta đã thánh hoá ngươi;
Ta đã đặt ngươi làm ngôn sứ cho chư dân” (Gr 1,5)
Lời Đức Chúa phán cùng ngôn sứ Giêrêmia như vang vọng qua dòng thời gian, để chúng ta có thể mượn chính lời ấy mà chiêm ngắm cuộc đời Đức Cha Lambert de la Motte . Từ thuở khởi đầu, bàn tay quan phòng và tình yêu nhiệm mầu của Thiên Chúa đã bao phủ, tuyển chọn và sai đi, để ngài trở nên người thợ trung tín gieo hạt giống Mến Thánh Giá trên mảnh đất tâm hồn đạo đức thánh thiện của những người nữ tại vùng truyền giáo Viễn Đông.
1 . Sự chuẩn bị diệu kỳ của Thiên Chúa
Thiên Chúa đã gieo hạt giống Mến Thánh Giá trong tâm hồn Đức Cha Lambert từ khi lên chín tuổi, Ngài đã cảm nhận ơn gọi đặc biệt - ước muốn nên giống Đức Giêsu Kitô Chịu Đóng Đinh. Năm 1663, ngài đã viết về “những người yêu mến Thánh Giá” và đến năm 1668, ngài xác tín rằng Thiên Chúa kêu gọi lập một Hiệp Hội mang danh hiệu ấy.
Cùng với việc gieo hạt, Thiên Chúa cũng chuẩn bị mảnh đất Viễn Đông là những phụ nữ đạo đức thánh thiện, để đón nhận hạt giống Mến Thánh Giá. Họ là những thiếu nữ, phụ nữ, quả phụ đã quen đời sống khắc khổ, tự nguyện khấn giữ trinh khiết và muốn có một tập điều lệ để sống chung mà dâng hiến cho Chúa.
2. Thành lập Dòng Mến Thánh Giá tại Đàng Ngoài
Được sự giới thiệu của cha François Deydier, trong chuyến kinh lý Đàng Ngoài từ ngày 30/08/1669 đến ngày 14/03/1670, Đức Cha Lambert đã gặp gỡ nhóm phụ nữ đạo đức ở Đàng Ngoài, khát khao sống đời tu trì để hoàn toàn hiến thân phụng sự Thiên Chúa. “Giờ” đã đến. Đức Cha Lambert sẵn lòng đáp ứng lòng khao khát của họ bằng cách “thành lập một Tu Hội đặc biệt mang danh hiệu Dòng Nữ Mến Thánh Giá Đức Giêsu Kitô Chúa chúng ta”. Ngày 19/02/1670, Thứ Tư Lễ Tro, Đức Cha Lambert đã nhận lời khấn của hai trong số các phụ nữ thánh thiện là chị Anê và Paula. Đây chính là ngày Dòng Mến Thánh Giá được khai sinh.
3. Thành lập Dòng Mến Thánh Giá tại Đàng Trong
Cũng như ở Đàng Ngoài, tại Đàng Trong cũng có những phụ nữ đức hạnh. Họ đã xin thừa sai Hainques trình bày với Đức Cha Lambert về ước nguyện sống đời tận hiến cho Chúa. Trong chuyến kinh lý Đàng Trong lần thứ nhất từ ngày 01 /09/ 1671 đến ngày 20 /07/ 1672 , Đức Cha Lambert rất vui mừng được gặp các phụ nữ này. Đích thân Ngài tìm hiểu ý hướng tu trì và đời sống thiêng liêng của họ. Và rồi vào tháng 12.1671, Ngài đã thành lập Dòng Mến Thánh Giá Đàng Trong, với cộng đoàn đầu tiên tại An Chỉ, gồm 10 chị em. Các chị sống theo cùng một Tu Luật mà Đức Cha Lambert đã trao cho các chị Mến Thánh Giá ở Đàng Ngoài.
4. Thành lập Dòng Mến Thánh Giá tại Thái Lan
Vào tháng 4 năm 1672, sau chuyến kinh lý Đàng Trong lần thứ nhất, Đức Cha Lambert trở lại Ayutthaya và tại đó, Ngài gặp được một số phụ nữ (gốc Đàng Trong) sẵn sàng dâng mình cho Chúa. Vì vậy, Đức Cha đã thành lập Dòng Mến Thánh Giá Thái Lan và cũng trao cho họ Bản Luật Dòng Mến Thánh Giá như ở Đàng Ngoài và Đàng Trong Việt Nam.
5 . Dòng Mến Thánh Giá vươn rộng và vươn xa
Để hạt giống Mến Thánh Giá mà Ngài đã gieo trồng được lớn mạnh và trổ sinh bông hạt trong lòng Giáo Hội, Đức Cha Lambert đã xin Đức Giáo Hoàng Clemente IX và Thánh Bộ Truyền giáo chuẩn nhận Dòng Nữ Mến Thánh Giá Chúa Giêsu Kitô (thư ngày 12/10/1670). Ngày 28/08/1678, Thánh Bộ Truyền giáo đã trả lời về việc xin Ân xá, và ngày 02/01/1679, Đức Giáo Hoàng Innocent XI ban Ân xá qua đoản sắc Cum Sicut .
Kể từ ngày được thành lập đến nay (1670-2025), hơn 350 năm với đầy biến động và thăng trầm, hơn 350 năm kết dệt trong niềm vui thánh hiến và hy sinh phục vụ. Dòng Mến Thánh Giá cùng quằn quại và trở mình, với bao giọt máu tử đạo kiên cường trong cuộc bách hại của Giáo Hội Việt Nam. Dòng Mến Thánh Giá ẩn mình và thậm chí biến mất theo sự vận hành của Đấng Bản quyền địa phương. Dòng Mến Thánh Giá canh tân và thích nghi với ân sủng của Thánh Thần. Dòng Mến Thánh Giá ly tán và ly biệt trong những thời khắc tan thương của chiến tranh. Dòng Mến Thánh Giá vươn mình và thẳng tiến trong khắp các cánh đồng truyền giáo. Dòng Mến Thánh Giá vẫn bền bỉ tiến bước trong đức tin và lòng trung thành với ơn gọi Tiếp nối cuộc đời lữ thứ hy sinh của Đấng Cứu Thế.
Từ hạt giống nhỏ bé được gieo trồng trong thập giá, nay Dòng Mến Thánh Giá đã lớn mạnh với khoảng hơn 10.000 nữ tu, hiện diện trong 30 hội dòng Mến Thánh Giá. Mỗi hội dòng mang sắc thái riêng, nhưng đều chung một Đặc sủng: “Hướng trọn lòng trí và cuộc sống về Đức Giêsu Kitô Chịu Đóng Đinh là đối tượng duy nhất; sống sứ vụ tông đồ thừa sai để loan báo Phúc Âm cho các dân tộc và góp phần xây dựng Giáo hội địa phương ” .
6. Đại Gia đình Mến Thánh Giá
Giáo Tỉnh Hà Nội
1. Mến Thánh Giá Kiên Lao - Bùi Chu (1670)
2. Mến Thánh Giá Hà Nội (Bái Vàng) (1670)
3. Mến Thánh Giá Phát Diệm (1902)
4. Mến Thánh Giá Thanh Hóa (1902)
5. Mến Thánh Giá Vinh (1924)
6. Mến Thánh Giá Hưng Hóa (1943)
Giáo Tỉnh Huế
7. Mến Thánh Giá Quy Nhơn (An Chỉ) (1671)
8. Mến Thánh Giá Huế (1719)
9. Mến Thánh Giá Nha Trang (1955)
Giáo Tỉnh Sài Gòn
10. Mến Thánh Giá Cái Nhum (1800)
11. Mến Thánh Giá Thủ Thiêm (1840)
12. Mến Thánh Giá Cái Mơn (1844)
13. Mến Thánh Giá Chợ Quán (1852)
14. Mến Thánh Giá Đà Lạt (1932)
15. Mến Thánh Giá Khiết Tâm (1938)
16. Mến Thánh Giá Tân Việt (1943)
17. Mến Thánh Giá Xuân Lộc (1954)
18. Mến Thánh Giá Cần Thơ (1957)
19. Mến Thánh Giá Thủ Đức (1959)
20. Mến Thánh Giá Tân Lập (1960)
21. Mến Thánh Giá Tân An (1965)
22. Mến Thánh Giá Phan Thiết (1983)
23. Mến Thánh Giá Gò Vấp (1995)
24. Mến Thánh Giá Bà Rịa (2008)
Các Hội Dòng ở Hải Ngoại
25. Mến Thánh Giá Chanthaburi (1803) Thái Lan
26. Mến Thánh Giá Ubon Ratchathani (1889) Thái Lan
27. Mến Thánh Giá Xieng Wang (1919) Lào
28. Mến Thánh Giá Tharae (1924) Thái Lan
29. Mến Thánh Giá Los Angeles (1975) Hoa Kỳ
30. Mến Thánh Giá Kampong Cham (2004) Camphuchia
Lời kết
Hãy tạ ơn Chúa vì Chúa nhân từ
Muôn ngàn đời Chúa vẫn trọn tình thương (Tv 136,1)
Hãy tạ ơn Chúa, vì Chúa đã khởi sự và không ngừng hoàn tất công trình yêu thương nơi Dòng Mến Thánh Giá. Nguyện ước mỗi chị em Mến Thánh Giá được trung thành bước theo Đức Kitô Chịu Đóng Đinh, hăng say phục vụ trong niềm vui thánh hiến và trở nên chứng nhân của Tình Yêu Cứu Độ, mà phổ biến khắp nơi tình yêu thực tiễn đối với Thánh Giá Con Thiên Chúa .
Ban truyền thông
Hội dòng Mến Thánh Giá Bà Rịa