Trong Sắc chỉ Công bố Năm Thánh 2025 – Spes Non Confundit (Hy vọng không làm thất vọng), Đức Thánh Cha Phanxicô đã giải thích ý nghĩa tước hiệu Stella Maris – “Ngôi sao Biển” – của Đức Trinh Nữ Maria: Mẹ là ngôi sao dẫn đường trong những giông bão cuộc đời, giúp người tín hữu vững bước trong hy vọng.

Mọi nhân đức nơi Mẹ Maria đều ẩn chứa một vẻ đẹp riêng, được diễn tả qua biết bao tước hiệu, thánh ca và công trình nghệ thuật. Nhưng vẻ đẹp ấy không đến từ sự rạng rỡ bên ngoài, mà từ chiều sâu nội tâm – nơi Mẹ sống trọn vẹn đức khiêm nhường. Chính đức khiêm nhường là nền tảng làm nên mọi nhân đức khác và dẫn đến sự thành toàn của chương trình cứu độ.

Từ “khiêm nhường” (tiếng Latinh Humilitas) bắt nguồn từ chữ humus, nghĩa là “mùn đất” – điều nhỏ bé, tầm thường. Khi con người ý thức mình chỉ là “cát bụi sẽ trở về cát bụi”, thì chính trong sự hèn mọn ấy, họ được phục hồi trật tự nguyên tuyền của tạo dựng và được Thiên Chúa mặc cho giá trị cứu độ.

Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu đã đặt câu hỏi: “Bạn có đủ yếu đuối để theo Chúa Giêsu không?” – câu hỏi ấy vén mở con đường thơ ấu thiêng liêng, nơi sức mạnh phát sinh từ sự nhỏ bé. Đức Cha Lambert de la Motte – Đấng sáng lập Dòng Mến Thánh Giá – cũng từng coi lòng yêu mến sự hèn mọn là linh hồn của ơn gọi thánh hiến¹. Và nơi Mẹ Maria, sự hèn mọn ấy đạt đến mức viên mãn: Mẹ trở nên biểu tượng của sức mạnh nội tâm, của tinh thần phục vụ và khả năng chịu đựng trong thinh lặng.

Đức Thánh Cha Phanxicô từng mô tả vẻ đẹp khiêm nhường ấy thật sống động:

“Lời loan báo không diễn ra ở cổng Giêrusalem, mà tại một ngôi làng hẻo lánh Nazareth – nơi chẳng ai ngờ tới. Nhân vật được chọn không phải là nữ hoàng mà là một thiếu nữ vô danh: Maria. Ngay sau khi được truyền tin, Mẹ lên đường giúp người chị họ Êlisabét. Một hành động phục vụ âm thầm, chỉ có Chúa biết… Sự thật thánh thiêng nhất trong đời Mẹ – là Mẹ Thiên Chúa – cũng không trở thành nguồn kiêu hãnh nơi Mẹ, bởi Mẹ chỉ muốn “lắng nghe và tuân giữ Lời Chúa.”*²

Mẹ Maria đã sống trọn đức khiêm nhường trong mọi biến cố. Dưới chân thập giá, khi niềm tin bị thử thách tận cùng, Mẹ vẫn đứng đó – không than trách, không oán thán – chỉ lặng thinh phó thác. Trong đêm tối của đau khổ, đức tin của Mẹ lớn lên, và chính trong sự nhỏ bé ấy, Mẹ trở thành sức mạnh của Hội Thánh sơ khai, quy tụ các tông đồ trong cầu nguyện chờ đợi Thánh Thần.

Chiêm ngắm Mẹ, ta được mời gọi khám phá vẻ đẹp thiêng liêng của sự hèn mọn. Khi dừng lại để ngắm nhìn “tầng trời tay Chúa sáng tạo” (Tv 8,4), ta nhận ra mình chỉ là tạo vật bé nhỏ, nhưng lại được Thiên Chúa đoái thương. Ý thức ấy làm nảy sinh hiền lành, trong sạch và lòng thương xót – những hoa trái của khiêm nhường.

Hạt giống “khiêm nhường” luôn ẩn sâu trong mỗi người, bởi đó là bản chất của thụ tạo. Hãy để hạt giống ấy trổ sinh như Mẹ: sống đơn sơ, phó thác, nhận ra mọi điều tốt đẹp đều đến từ Thiên Chúa. Mẹ không tìm vinh quang cho riêng mình, nhưng để Thiên Chúa được tôn vinh qua mọi việc Mẹ làm. Chính sự tự do nội tâm này giúp Mẹ yêu thương và phục vụ vô điều kiện – một vẻ đẹp thuần khiết, không pha chút vụ lợi.

Sự khiêm nhường của Mẹ không phải là yếu đuối, nhưng là sức mạnh giúp Mẹ đón nhận mầu nhiệm Nhập Thể trong niềm tin, và đứng vững dưới chân Thánh Giá trong đau thương. Mẹ giữ được bình an nội tâm, không để kiêu ngạo hay sợ hãi chi phối. Trong thinh lặng, Mẹ sống trọn đức tin, hy vọng và tình yêu, làm rạng ngời vẻ đẹp của tâm hồn đơn sơ.

Từ kiếp nghèo Bêlem đến nỗi đau Golgotha, Mẹ đã đồng hành với nhân loại bằng trái tim cảm thông và bao dung. Vì thế, chỉ có Mẹ mới thật sự lắng nghe và chuyển cầu cho con cái mình, bởi lòng Mẹ được uốn nắn theo cung bậc thương xót của Thiên Chúa.

Trước kế hoạch nhiệm mầu của Thiên Chúa, Mẹ đã không tìm hiểu cho hết, nhưng chỉ thưa: “Xin vâng.” Chính sự phó thác tuyệt đối ấy diễn tả vẻ đẹp khiêm nhường cao quý nhất – vẻ đẹp của người tin tưởng hoàn toàn vào Thiên Chúa, dù không hiểu trọn đường Ngài đi.

Vẻ đẹp khiêm nhường nơi Mẹ Maria không chỉ để chiêm ngưỡng, mà còn là lời mời gọi sống theo. Mẹ dạy ta rằng ý nghĩa của đời người không nằm ở chỗ được tôn vinh, nhưng ở khả năng hạ mình để phục vụ, tin tưởng và yêu thương. Khi ta sống khiêm nhường, ta cũng trở nên phản chiếu ánh sáng của Mẹ – ánh sáng mang lại bình an, hy vọng và tình yêu cho thế giới.

Hôm nay, trong hành trình theo Chúa Giêsu, ta cùng Mẹ bắt đầu lại từ sự nhỏ bé của phận người. Mang thân phận bùn đất nhưng được Thiên Chúa yêu thương, ta có đủ ơn để tiến bước – và có đủ “sự yếu đuối” để theo Chúa đến cùng, trong khiêm nhường và tình yêu.

Châu Trinh

Hội dòng Mến Thánh Giá Bà Rịa

¹ Nhóm NCLĐMTG, Thư gửi Cha Hallé, Babylon, 15/03/1661, trong Tuyển tập Bút tích (Di cảo) Đức Cha Pierre Lambert de la Motte, sđd, số 40-42, tr.113.
² Bài giáo lý Đức Thánh Cha Phanxicô: Đức Khiêm Nhường, 22/05/2024, tại Vatican.